AU
- Stof
- astronomische eenheid
- Waarde
- 1,495978707·10¹¹
- Eenheid
- m
- Opmerking
- per definitie IAU 2012; gem. straal aardbaan
Tabel 30 Clean-room v1
Astronomie — sterren, sterrenstelsels en afstanden
T30Astronomie — sterren, sterrenstelsels en afstanden
Afstand in lichtjaar (ly) of parsec (pc); leeftijd in miljoen jaar (Myr) of miljard jaar (Gyr).
| Stof | Symbool | Waarde | Eenheid | Opmerking | |
|---|---|---|---|---|---|
| astronomische eenheid | AU | 1,495978707·10¹¹ | m | per definitie IAU 2012; gem. straal aardbaan | |
| lichtjaar | ly | 9,461·10¹⁵ | m | afstand die licht aflegt in 1 juliaans jaar (365,25 d) | |
| parsec | pc | 3,086·10¹⁶ | m | = 206 265 AU = 3,262 ly; astronomisch standaard | |
| zon (G2V) | ☉ | 1,496·10¹¹ | m | T_eff = 5772 K; M_v = +4,83; leeftijd 4,6 Gyr; hoofdreeks-fase nog ~5 Gyr | |
| Proxima Centauri | M5,5V | 4,247 | ly | dichtstbijzijnde ster; rode dwerg; 3 bevestigde planeten (b, c, d) | |
| Alfa Centauri A | G2V | 4,365 | ly | zonachtig; met Alfa Cen B in dubbelstersysteem | |
| Sirius A | A0V | 8,611 | ly | helderste ster aan hemel (m = −1,46); heeft witte-dwerg-metgezel | |
| Wega | A0V | 25,04 | ly | standaard nul-punt voor UBV-fotometrie (m = 0,03) | |
| Polaris (Poolster) | F7Ib | 433 | ly | Cefeïde; pulsatieperiode 3,97 d; momenteel < 1° van noordelijke hemelpool | |
| Betelgeuze | M1Ia | 548 | ly | rode superreus; R ≈ 1000 R_☉; kandidaat voor supernova binnen 10⁵ jaar | |
| Melkwegcentrum (Sgr A*) | SMBH | 26 996 | ly | supermassief zwart gat 4,3·10⁶ M_☉; EHT-beeld 2022 | |
| bolvormige sterrenhoop ω Cen | GC | 17 090 | ly | helderste bolhoop aan hemel; 10 mln sterren; mogelijk kern-dwergstelsel | |
| Grote Magelhaense Wolk | LMC | 162 980 | ly | satelliet-sterrenstelsel van Melkweg; herbergde SN 1987A | |
| Andromedastelsel | M31 | 2,537·10⁶ | ly | dichtstbijzijnd groot sterrenstelsel; 10¹² sterren; botst met Melkweg over 4,5 Gyr | |
| Virgocluster-centrum | M87 | 5,35·10⁷ | ly | elliptisch stelsel met zwart gat 6,5·10⁹ M_☉ (EHT-beeld 2019) | |
| observeerbaar heelal-diameter | - | 9,3·10¹⁰ | ly | diameter; straal = 46,5 Gly; grens waar licht ons sinds Big Bang bereikt kan hebben | |
| leeftijd heelal | - | 13,80 | Gyr | Planck 2018 ΛCDM + BAO; ± 0,02 Gyr | |
| Hubble-constante | H₀ | 67,4 | km·s⁻¹·Mpc⁻¹ | Planck-waarde; SH0ES/Cepheïden geeft 73,0 — 'Hubble-tension' | |
| kritische dichtheid heelal | ρ_c | 8,5·10⁻²⁷ | kg·m⁻³ | ρ_c = 3H₀²/(8πG); grensdichtheid vlak universum; huidig Ω_tot ≈ 1,0000 | |
| CMB-temperatuur | T_CMB | 2,7255 | K | kosmische microgolfachtergrond; COBE/FIRAS meting; zwartlichaam 2,7255 ± 0,0006 K |
ly
- Stof
- lichtjaar
- Waarde
- 9,461·10¹⁵
- Eenheid
- m
- Opmerking
- afstand die licht aflegt in 1 juliaans jaar (365,25 d)
pc
- Stof
- parsec
- Waarde
- 3,086·10¹⁶
- Eenheid
- m
- Opmerking
- = 206 265 AU = 3,262 ly; astronomisch standaard
☉
- Stof
- zon (G2V)
- Waarde
- 1,496·10¹¹
- Eenheid
- m
- Opmerking
- T_eff = 5772 K; M_v = +4,83; leeftijd 4,6 Gyr; hoofdreeks-fase nog ~5 Gyr
M5,5V
- Stof
- Proxima Centauri
- Waarde
- 4,247
- Eenheid
- ly
- Opmerking
- dichtstbijzijnde ster; rode dwerg; 3 bevestigde planeten (b, c, d)
G2V
- Stof
- Alfa Centauri A
- Waarde
- 4,365
- Eenheid
- ly
- Opmerking
- zonachtig; met Alfa Cen B in dubbelstersysteem
A0V
- Stof
- Sirius A
- Waarde
- 8,611
- Eenheid
- ly
- Opmerking
- helderste ster aan hemel (m = −1,46); heeft witte-dwerg-metgezel
A0V
- Stof
- Wega
- Waarde
- 25,04
- Eenheid
- ly
- Opmerking
- standaard nul-punt voor UBV-fotometrie (m = 0,03)
F7Ib
- Stof
- Polaris (Poolster)
- Waarde
- 433
- Eenheid
- ly
- Opmerking
- Cefeïde; pulsatieperiode 3,97 d; momenteel < 1° van noordelijke hemelpool
M1Ia
- Stof
- Betelgeuze
- Waarde
- 548
- Eenheid
- ly
- Opmerking
- rode superreus; R ≈ 1000 R_☉; kandidaat voor supernova binnen 10⁵ jaar
SMBH
- Stof
- Melkwegcentrum (Sgr A*)
- Waarde
- 26 996
- Eenheid
- ly
- Opmerking
- supermassief zwart gat 4,3·10⁶ M_☉; EHT-beeld 2022
GC
- Stof
- bolvormige sterrenhoop ω Cen
- Waarde
- 17 090
- Eenheid
- ly
- Opmerking
- helderste bolhoop aan hemel; 10 mln sterren; mogelijk kern-dwergstelsel
LMC
- Stof
- Grote Magelhaense Wolk
- Waarde
- 162 980
- Eenheid
- ly
- Opmerking
- satelliet-sterrenstelsel van Melkweg; herbergde SN 1987A
M31
- Stof
- Andromedastelsel
- Waarde
- 2,537·10⁶
- Eenheid
- ly
- Opmerking
- dichtstbijzijnd groot sterrenstelsel; 10¹² sterren; botst met Melkweg over 4,5 Gyr
M87
- Stof
- Virgocluster-centrum
- Waarde
- 5,35·10⁷
- Eenheid
- ly
- Opmerking
- elliptisch stelsel met zwart gat 6,5·10⁹ M_☉ (EHT-beeld 2019)
-
- Stof
- observeerbaar heelal-diameter
- Waarde
- 9,3·10¹⁰
- Eenheid
- ly
- Opmerking
- diameter; straal = 46,5 Gly; grens waar licht ons sinds Big Bang bereikt kan hebben
-
- Stof
- leeftijd heelal
- Waarde
- 13,80
- Eenheid
- Gyr
- Opmerking
- Planck 2018 ΛCDM + BAO; ± 0,02 Gyr
H₀
- Stof
- Hubble-constante
- Waarde
- 67,4
- Eenheid
- km·s⁻¹·Mpc⁻¹
- Opmerking
- Planck-waarde; SH0ES/Cepheïden geeft 73,0 — 'Hubble-tension'
ρ_c
- Stof
- kritische dichtheid heelal
- Waarde
- 8,5·10⁻²⁷
- Eenheid
- kg·m⁻³
- Opmerking
- ρ_c = 3H₀²/(8πG); grensdichtheid vlak universum; huidig Ω_tot ≈ 1,0000
T_CMB
- Stof
- CMB-temperatuur
- Waarde
- 2,7255
- Eenheid
- K
- Opmerking
- kosmische microgolfachtergrond; COBE/FIRAS meting; zwartlichaam 2,7255 ± 0,0006 K