- Stof
- vitamine A (retinol)
- Formule
- C₂₀H₃₀O
- Waarde
- 800
- Eenheid
- μg/dag
- Opmerking
- vetoplosbaar; zicht, immuunsysteem, celgroei; lever, eieren, melk, wortels (β-caroteen)
Tabel 65 Clean-room v1
Vitamines — chemische namen, dagelijkse behoefte en bronnen
T65Vitamines — chemische namen, dagelijkse behoefte en bronnen
ADH in μg of mg per dag volwassene. 1 IE vitamine D = 0,025 μg cholecalciferol. 1 IE vitamine A = 0,3 μg retinol.
| Stof | Formule | Waarde | Eenheid | Opmerking | |
|---|---|---|---|---|---|
| vitamine A (retinol) | C₂₀H₃₀O | 800 | μg/dag | vetoplosbaar; zicht, immuunsysteem, celgroei; lever, eieren, melk, wortels (β-caroteen) | |
| β-caroteen (provitamine A) | C₄₀H₅₆ | 4800 | μg/dag | omzetting 6 μg β-caroteen → 1 μg retinol; wortels, paprika, spinazie | |
| vitamine D₃ (cholecalciferol) | C₂₇H₄₄O | 15 | μg/dag | vetoplosbaar; Ca²⁺-regulatie; zonlicht (UV-B op huid), vette vis, eidooier; NL-deficiëntie wijdverbreid | |
| vitamine E (α-tocoferol) | C₂₉H₅₀O₂ | 12 | mg/dag | vetoplosbaar antioxidant; plantaardige oliën, noten, zaden, avocado | |
| vitamine K₁ (fyllochinon) | C₃₁H₄₆O₂ | 70 | μg/dag | vetoplosbaar; bloedstolling (factor II, VII, IX, X); groene bladgroenten | |
| vitamine B₁ (thiamine) | C₁₂H₁₇N₄OS⁺ | 1,1 | mg/dag | wateropl.; koolhydraat-metabolisme; volkoren, varkensvlees; tekort = beri-beri | |
| vitamine B₂ (riboflavine) | C₁₇H₂₀N₄O₆ | 1,6 | mg/dag | wateropl.; FAD/FMN cofactor; melk, eieren, amandelen; geeft urine geel | |
| vitamine B₃ (niacine / nicotinezuur) | C₆H₅NO₂ | 16 | mg/dag | wateropl.; NAD/NADP cofactor; vlees, vis, pinda; tekort = pellagra | |
| vitamine B₅ (pantotheenzuur) | C₉H₁₇NO₅ | 5 | mg/dag | wateropl.; CoA component; alomtegenwoordig (panto- = alles); tekort zeldzaam | |
| vitamine B₆ (pyridoxine) | C₈H₁₁NO₃ | 1,7 | mg/dag | wateropl.; aminozuur-metabolisme; kip, vis, aardappels, banaan | |
| vitamine B₇ (biotine) | C₁₀H₁₆N₂O₃S | 40 | μg/dag | wateropl.; carboxylase-cofactor; eieren, noten, darmbacteriën produceren ook | |
| vitamine B₉ (foliumzuur) | C₁₉H₁₉N₇O₆ | 330 | μg/dag | wateropl.; DNA-synthese, celdeling; groene bladgroenten, peulvruchten; zwangerschap extra 400 μg | |
| vitamine B₁₂ (cyanocobalamine) | C₆₃H₈₈CoN₁₄O₁₄P | 4 | μg/dag | wateropl.; enige vit. met metaalion (Co); alleen dierlijk (vlees, vis, ei, zuivel); veganisten suppleren | |
| vitamine C (ascorbinezuur) | C₆H₈O₆ | 110 | mg/dag | wateropl.; collageen-synthese, antioxidant; citrusvruchten, paprika, kiwi, aardbei; tekort = scheurbuik | |
| choline | C₅H₁₄NO⁺ | 400 | mg/dag | soms tot B-complex gerekend; acetylcholine + fosfolipiden; eidooier, lever, soja | |
| inositol (myo-) | C₆H₁₂O₆ | 1000 | mg/dag | nog niet officieel essentieel; lichaamseigen synthese uit glucose; signaaltransductie | |
| ijzer (Fe) | Fe²⁺/Fe³⁺ | 11-16 | mg/dag | mineraal; hemoglobine; rood vlees, peulvruchten; vrouwen fertiel 16 mg door menstruatie | |
| calcium (Ca) | Ca²⁺ | 1000 | mg/dag | mineraal; bot/tand, spiercontractie; zuivel, broccoli, sardines | |
| jodium (I) | I⁻ | 150 | μg/dag | mineraal; schildklierhormoon T₃/T₄; gejodeerd zout (NL brood), zeevis, zeewier | |
| selenium (Se) | - | 70 | μg/dag | mineraal; glutathionperoxidase; paranoten (meest rijk), vis, orgaanvlees | |
| zink (Zn) | Zn²⁺ | 9-14 | mg/dag | mineraal; >300 enzymen; rood vlees, oesters, pitten; man hogere behoefte | |
| magnesium (Mg) | Mg²⁺ | 300-350 | mg/dag | mineraal; chlorofyl, > 600 enzymen; noten, volkoren, groene bladgroenten | |
| kalium (K) | K⁺ | 3500 | mg/dag | elektrolyt; zenuw/spierwerking; banaan, aardappel, bonen, avocado |
- Stof
- β-caroteen (provitamine A)
- Formule
- C₄₀H₅₆
- Waarde
- 4800
- Eenheid
- μg/dag
- Opmerking
- omzetting 6 μg β-caroteen → 1 μg retinol; wortels, paprika, spinazie
- Stof
- vitamine D₃ (cholecalciferol)
- Formule
- C₂₇H₄₄O
- Waarde
- 15
- Eenheid
- μg/dag
- Opmerking
- vetoplosbaar; Ca²⁺-regulatie; zonlicht (UV-B op huid), vette vis, eidooier; NL-deficiëntie wijdverbreid
- Stof
- vitamine E (α-tocoferol)
- Formule
- C₂₉H₅₀O₂
- Waarde
- 12
- Eenheid
- mg/dag
- Opmerking
- vetoplosbaar antioxidant; plantaardige oliën, noten, zaden, avocado
- Stof
- vitamine K₁ (fyllochinon)
- Formule
- C₃₁H₄₆O₂
- Waarde
- 70
- Eenheid
- μg/dag
- Opmerking
- vetoplosbaar; bloedstolling (factor II, VII, IX, X); groene bladgroenten
- Stof
- vitamine B₁ (thiamine)
- Formule
- C₁₂H₁₇N₄OS⁺
- Waarde
- 1,1
- Eenheid
- mg/dag
- Opmerking
- wateropl.; koolhydraat-metabolisme; volkoren, varkensvlees; tekort = beri-beri
- Stof
- vitamine B₂ (riboflavine)
- Formule
- C₁₇H₂₀N₄O₆
- Waarde
- 1,6
- Eenheid
- mg/dag
- Opmerking
- wateropl.; FAD/FMN cofactor; melk, eieren, amandelen; geeft urine geel
- Stof
- vitamine B₃ (niacine / nicotinezuur)
- Formule
- C₆H₅NO₂
- Waarde
- 16
- Eenheid
- mg/dag
- Opmerking
- wateropl.; NAD/NADP cofactor; vlees, vis, pinda; tekort = pellagra
- Stof
- vitamine B₅ (pantotheenzuur)
- Formule
- C₉H₁₇NO₅
- Waarde
- 5
- Eenheid
- mg/dag
- Opmerking
- wateropl.; CoA component; alomtegenwoordig (panto- = alles); tekort zeldzaam
- Stof
- vitamine B₆ (pyridoxine)
- Formule
- C₈H₁₁NO₃
- Waarde
- 1,7
- Eenheid
- mg/dag
- Opmerking
- wateropl.; aminozuur-metabolisme; kip, vis, aardappels, banaan
- Stof
- vitamine B₇ (biotine)
- Formule
- C₁₀H₁₆N₂O₃S
- Waarde
- 40
- Eenheid
- μg/dag
- Opmerking
- wateropl.; carboxylase-cofactor; eieren, noten, darmbacteriën produceren ook
- Stof
- vitamine B₉ (foliumzuur)
- Formule
- C₁₉H₁₉N₇O₆
- Waarde
- 330
- Eenheid
- μg/dag
- Opmerking
- wateropl.; DNA-synthese, celdeling; groene bladgroenten, peulvruchten; zwangerschap extra 400 μg
- Stof
- vitamine B₁₂ (cyanocobalamine)
- Formule
- C₆₃H₈₈CoN₁₄O₁₄P
- Waarde
- 4
- Eenheid
- μg/dag
- Opmerking
- wateropl.; enige vit. met metaalion (Co); alleen dierlijk (vlees, vis, ei, zuivel); veganisten suppleren
- Stof
- vitamine C (ascorbinezuur)
- Formule
- C₆H₈O₆
- Waarde
- 110
- Eenheid
- mg/dag
- Opmerking
- wateropl.; collageen-synthese, antioxidant; citrusvruchten, paprika, kiwi, aardbei; tekort = scheurbuik
- Stof
- choline
- Formule
- C₅H₁₄NO⁺
- Waarde
- 400
- Eenheid
- mg/dag
- Opmerking
- soms tot B-complex gerekend; acetylcholine + fosfolipiden; eidooier, lever, soja
- Stof
- inositol (myo-)
- Formule
- C₆H₁₂O₆
- Waarde
- 1000
- Eenheid
- mg/dag
- Opmerking
- nog niet officieel essentieel; lichaamseigen synthese uit glucose; signaaltransductie
- Stof
- ijzer (Fe)
- Formule
- Fe²⁺/Fe³⁺
- Waarde
- 11-16
- Eenheid
- mg/dag
- Opmerking
- mineraal; hemoglobine; rood vlees, peulvruchten; vrouwen fertiel 16 mg door menstruatie
- Stof
- calcium (Ca)
- Formule
- Ca²⁺
- Waarde
- 1000
- Eenheid
- mg/dag
- Opmerking
- mineraal; bot/tand, spiercontractie; zuivel, broccoli, sardines
- Stof
- jodium (I)
- Formule
- I⁻
- Waarde
- 150
- Eenheid
- μg/dag
- Opmerking
- mineraal; schildklierhormoon T₃/T₄; gejodeerd zout (NL brood), zeevis, zeewier
- Stof
- selenium (Se)
- Formule
- -
- Waarde
- 70
- Eenheid
- μg/dag
- Opmerking
- mineraal; glutathionperoxidase; paranoten (meest rijk), vis, orgaanvlees
- Stof
- zink (Zn)
- Formule
- Zn²⁺
- Waarde
- 9-14
- Eenheid
- mg/dag
- Opmerking
- mineraal; >300 enzymen; rood vlees, oesters, pitten; man hogere behoefte
- Stof
- magnesium (Mg)
- Formule
- Mg²⁺
- Waarde
- 300-350
- Eenheid
- mg/dag
- Opmerking
- mineraal; chlorofyl, > 600 enzymen; noten, volkoren, groene bladgroenten
- Stof
- kalium (K)
- Formule
- K⁺
- Waarde
- 3500
- Eenheid
- mg/dag
- Opmerking
- elektrolyt; zenuw/spierwerking; banaan, aardappel, bonen, avocado