Gly
- Stof
- glyceraldehyde
- Formule
- C₃H₆O₃
- M (g·mol⁻¹)
- 90,08
- Opmerking
- aldose C3 (triose); intermediair in glycolyse; eenvoudigste chirale suiker
Tabel 67G Clean-room v1
Biochemie — koolhydraten (mono-, di- en polysachariden)
T67GBiochemie — koolhydraten (mono-, di- en polysachariden)
M in g·mol⁻¹. Formule per monomeer (cyclische pyranose/furanose vorm in oplossing).
| Stof | Symbool | Formule | M (g·mol⁻¹) | Opmerking | |
|---|---|---|---|---|---|
| glyceraldehyde | Gly | C₃H₆O₃ | 90,08 | aldose C3 (triose); intermediair in glycolyse; eenvoudigste chirale suiker | |
| dihydroxyaceton | DHA | C₃H₆O₃ | 90,08 | ketose C3; enige achirale monosaccharide; zelfbruin bij kosmetica | |
| ribose | Rib | C₅H₁₀O₅ | 150,13 | aldose C5 (pentose); suiker in RNA, ATP, NAD⁺; furanose in nucleotiden | |
| deoxyribose | dRib | C₅H₁₀O₄ | 134,13 | 2-deoxyribose; suiker in DNA; mist 2'-OH t.o.v. ribose | |
| glucose | Glc | C₆H₁₂O₆ | 180,16 | aldose C6 (hexose); bloedsuiker; D-glucose (dextrose); basisbrandstof cel | |
| fructose | Fru | C₆H₁₂O₆ | 180,16 | ketose C6; fruitsuiker; zoeter dan sacharose; furanosevorm in sacharose | |
| galactose | Gal | C₆H₁₂O₆ | 180,16 | aldose C6; epimeer van glucose op C4; in melk en bloedgroepantigenen | |
| mannose | Man | C₆H₁₂O₆ | 180,16 | aldose C6; epimeer van glucose op C2; in glycoproteïnen | |
| sacharose (suiker) | Suc | C₁₂H₂₂O₁₁ | 342,30 | disacharide glucose-α(1→2)β-fructose; gewone kristalsuiker uit bieten/riet; niet-reducerend | |
| lactose (melksuiker) | Lac | C₁₂H₂₂O₁₁ | 342,30 | disacharide galactose-β(1→4)-glucose; in melk; lactase nodig voor vertering | |
| maltose (moutsuiker) | Mal | C₁₂H₂₂O₁₁ | 342,30 | disacharide glucose-α(1→4)-glucose; reducerend; zetmeel-hydrolyseproduct | |
| cellobiose | Cel₂ | C₁₂H₂₂O₁₁ | 342,30 | disacharide glucose-β(1→4)-glucose; repeterende eenheid in cellulose | |
| trehalose | Tre | C₁₂H₂₂O₁₁ | 342,30 | disacharide glucose-α,α(1→1)-glucose; in insecten/paddenstoelen; niet-reducerend | |
| raffinose | Raf | C₁₈H₃₂O₁₆ | 504,44 | trisacharide galactose-glucose-fructose; in bonen (flatulentie); niet verteerbaar | |
| zetmeel (amylose) | - | (C₆H₁₀O₅)ₙ | variabel | polysaccharide α(1→4) lineair glucose; n ≈ 300-3000; opslag in planten; jodium-blauw | |
| zetmeel (amylopectine) | - | (C₆H₁₀O₅)ₙ | variabel | polysaccharide α(1→4) + α(1→6) vertakkingen; n ≈ 10⁵-10⁶; hoofdvorm zetmeel | |
| glycogeen | - | (C₆H₁₀O₅)ₙ | variabel | dierlijk zetmeel; α(1→4) + α(1→6) sterk vertakt (elke 8-12 residu); lever/spier | |
| cellulose | - | (C₆H₁₀O₅)ₙ | variabel | polysaccharide β(1→4) lineair glucose; n ≈ 10⁴-10⁵; plantencelwand; onverteerbaar voor mens | |
| chitine | - | (C₈H₁₃NO₅)ₙ | variabel | polysaccharide β(1→4) N-acetylglucosamine; exoskelet insecten/schaaldieren, schimmelcelwand | |
| glucose-6-fosfaat | G6P | C₆H₁₃O₉P | 260,14 | eerste stap glycolyse; door hexokinase uit glucose + ATP; gefosforyleerd om cel niet te verlaten | |
| fructose-1,6-bisfosfaat | F1,6BP | C₆H₁₄O₁₂P₂ | 340,12 | glycolyse-intermediair; splitsing door aldolase → 2 C3-fragmenten |
DHA
- Stof
- dihydroxyaceton
- Formule
- C₃H₆O₃
- M (g·mol⁻¹)
- 90,08
- Opmerking
- ketose C3; enige achirale monosaccharide; zelfbruin bij kosmetica
Rib
- Stof
- ribose
- Formule
- C₅H₁₀O₅
- M (g·mol⁻¹)
- 150,13
- Opmerking
- aldose C5 (pentose); suiker in RNA, ATP, NAD⁺; furanose in nucleotiden
dRib
- Stof
- deoxyribose
- Formule
- C₅H₁₀O₄
- M (g·mol⁻¹)
- 134,13
- Opmerking
- 2-deoxyribose; suiker in DNA; mist 2'-OH t.o.v. ribose
Glc
- Stof
- glucose
- Formule
- C₆H₁₂O₆
- M (g·mol⁻¹)
- 180,16
- Opmerking
- aldose C6 (hexose); bloedsuiker; D-glucose (dextrose); basisbrandstof cel
Fru
- Stof
- fructose
- Formule
- C₆H₁₂O₆
- M (g·mol⁻¹)
- 180,16
- Opmerking
- ketose C6; fruitsuiker; zoeter dan sacharose; furanosevorm in sacharose
Gal
- Stof
- galactose
- Formule
- C₆H₁₂O₆
- M (g·mol⁻¹)
- 180,16
- Opmerking
- aldose C6; epimeer van glucose op C4; in melk en bloedgroepantigenen
Man
- Stof
- mannose
- Formule
- C₆H₁₂O₆
- M (g·mol⁻¹)
- 180,16
- Opmerking
- aldose C6; epimeer van glucose op C2; in glycoproteïnen
Suc
- Stof
- sacharose (suiker)
- Formule
- C₁₂H₂₂O₁₁
- M (g·mol⁻¹)
- 342,30
- Opmerking
- disacharide glucose-α(1→2)β-fructose; gewone kristalsuiker uit bieten/riet; niet-reducerend
Lac
- Stof
- lactose (melksuiker)
- Formule
- C₁₂H₂₂O₁₁
- M (g·mol⁻¹)
- 342,30
- Opmerking
- disacharide galactose-β(1→4)-glucose; in melk; lactase nodig voor vertering
Mal
- Stof
- maltose (moutsuiker)
- Formule
- C₁₂H₂₂O₁₁
- M (g·mol⁻¹)
- 342,30
- Opmerking
- disacharide glucose-α(1→4)-glucose; reducerend; zetmeel-hydrolyseproduct
Cel₂
- Stof
- cellobiose
- Formule
- C₁₂H₂₂O₁₁
- M (g·mol⁻¹)
- 342,30
- Opmerking
- disacharide glucose-β(1→4)-glucose; repeterende eenheid in cellulose
Tre
- Stof
- trehalose
- Formule
- C₁₂H₂₂O₁₁
- M (g·mol⁻¹)
- 342,30
- Opmerking
- disacharide glucose-α,α(1→1)-glucose; in insecten/paddenstoelen; niet-reducerend
Raf
- Stof
- raffinose
- Formule
- C₁₈H₃₂O₁₆
- M (g·mol⁻¹)
- 504,44
- Opmerking
- trisacharide galactose-glucose-fructose; in bonen (flatulentie); niet verteerbaar
-
- Stof
- zetmeel (amylose)
- Formule
- (C₆H₁₀O₅)ₙ
- M (g·mol⁻¹)
- variabel
- Opmerking
- polysaccharide α(1→4) lineair glucose; n ≈ 300-3000; opslag in planten; jodium-blauw
-
- Stof
- zetmeel (amylopectine)
- Formule
- (C₆H₁₀O₅)ₙ
- M (g·mol⁻¹)
- variabel
- Opmerking
- polysaccharide α(1→4) + α(1→6) vertakkingen; n ≈ 10⁵-10⁶; hoofdvorm zetmeel
-
- Stof
- glycogeen
- Formule
- (C₆H₁₀O₅)ₙ
- M (g·mol⁻¹)
- variabel
- Opmerking
- dierlijk zetmeel; α(1→4) + α(1→6) sterk vertakt (elke 8-12 residu); lever/spier
-
- Stof
- cellulose
- Formule
- (C₆H₁₀O₅)ₙ
- M (g·mol⁻¹)
- variabel
- Opmerking
- polysaccharide β(1→4) lineair glucose; n ≈ 10⁴-10⁵; plantencelwand; onverteerbaar voor mens
-
- Stof
- chitine
- Formule
- (C₈H₁₃NO₅)ₙ
- M (g·mol⁻¹)
- variabel
- Opmerking
- polysaccharide β(1→4) N-acetylglucosamine; exoskelet insecten/schaaldieren, schimmelcelwand
G6P
- Stof
- glucose-6-fosfaat
- Formule
- C₆H₁₃O₉P
- M (g·mol⁻¹)
- 260,14
- Opmerking
- eerste stap glycolyse; door hexokinase uit glucose + ATP; gefosforyleerd om cel niet te verlaten
F1,6BP
- Stof
- fructose-1,6-bisfosfaat
- Formule
- C₆H₁₄O₁₂P₂
- M (g·mol⁻¹)
- 340,12
- Opmerking
- glycolyse-intermediair; splitsing door aldolase → 2 C3-fragmenten